Noticias de NavarraDiario de Noticias de Navarra. Noticias de última hora locales, nacionales, e internacionales.

Saltar al Contenido

escasa presencia del euskera en la función pública

Euskara, más ‘gazi’ que ‘gozo’

Behatokia ha presentado su informe anual sobre la situación lingüística en Navarra y la CAV. Este organismo ve un panorama con claros y oscuros, aunque quizá más “gazi” (‘agrio’) que “gozo” ( ‘dulce’) especialmente por la falta de funcionarios euskaldunes

Un reportaje de Txus Iribarren - Domingo, 18 de Junio de 2017 - Actualizado a las 06:01h

El año ha sido bastante agitado en materia de euskera en la Comunidad Foral de Navarra.

El año ha sido bastante agitado en materia de euskera en la Comunidad Foral de Navarra.

Galería Noticia

  • El año ha sido bastante agitado en materia de euskera en la Comunidad Foral de Navarra.

La escasa presencia del euskera como requisito en la función pública en 2016 fue, en opinión de Behatokia, el principal “punto negro” de la situación lingüística en la CAV y sobre todo en Navarra. Esta entidad ha presentado recientemente su informe anual en el que recoge algunos avances pero sobre todo “vulneraciones de los derechos lingüísticos” tanto en el ámbito de las diferentes administraciones (local, autonómica y central) así como en el mundo laboral. Behatokia considera grave que pese a toda la polémica creada en torno a los cambios en el decreto que regulará el uso del euskera en la Administración foral (hay sectores que hablan de un peso excesivo e incluso de “imposición”) el año pasado sólo en el 0,4% de los puestos públicos de Navarra tenían el euskera como requisito. A continuación se reproducen fragmentos íntegros del informe que ofrece una estampa agridulce (gazi-gozoa),más de botella medio vacía que medio llena..

sanidad

Falta de personal bilingüe

Dificultades para ser atendidos incluso en la zona vascófona

“Eremu administratibo eta lurralde guztietan zailtasun eta oztopo handiak aurkitzen dituzte erabiltzaileek zuzeneko atentzio sanitarioa euskaraz jasotzeko. Maiz egiten dute topo euskalduna ez den profesionalarekin: pediatra, familia-medikua, mediku-espezialista, administraria eta abar. Ondorioz, euskaraz jarduteko arazoak izan dituzte herritarrek. Eremu administratibo eta lurralde guztietan gertatu dira antzeko urraketa egoerak. “Iruñeko Txantrea auzoan ez dago pediatra euskaldunik. Non dira gure hizkuntza-eskubideak? Pediatra euskalduna izateko eskubidea dugu eta horixe eskatzen diogu administrazioari!”.

seguridad y orden público

Policías monolingües

La mayor parte de agentes no conocen ambos idiomas

“Segurtasun kidego mota guztietako agenteek urratzen dute herritarren euskaraz jarduteko eskubidea, hasi Guardia Zibila eta Polizia Nazionaletik, Ertzaintza eta Foruzaingotik jarraitu eta udaltzain eta segurtasun zaindarietara artekoek. Sarritan agintekeriaz ez ezik errespetu gutxirekin tratatzen dituzte herritarrak, euskaraz egitea itsusi dela adieraziz edo jarrera desegokiak agertuz. Adibide bat: Iruñeko Udaltzaingora deitu dut 22.13an, kartera bat topatu dudala esateko. Bada, hauxe izan da udaltzainaren erantzuna: “sí, sí, ya sé que has perdido la cartera, pero me lo dices en castellano!” Deia grabatuta edukiko dute.”

justicia

Una administración compleja

La desventaja de tener que defenderse y acusar en una lengua no materna

“Hizkuntza-paisaian, informazio orokorrean, izapide administratiboetan, jarduketa judizialetan, oro har, Justizia Administrazioan euskara baliatzeko bide malkartsua dute praktikan euskaraz jardun nahi duten herritarrek. Justiziazkoa den berdintasun printzipioa ez dauka bermatuta euskal hiztunak Justizia Administrazioan. Epaileen, magistratuen, fiskalen eta Justizia Administrazioko letratuen hizkuntza-gaitasuna eskasa da. Euskal Autonomia Erkidegoan Justizia Administrazioan diharduten 546 epaile, magistratu fiskal eta letratu horietatik 99k (%18) baino ez dute hizkuntza-profila. Errealitate horren ondorioetako bat da euskaraz soilik planteatuta dauden prozeduretan idatzi eta abarrekoak “onartu aurretik” gaztelaniara itzultzea agindu eta ondoren onartzen direla. Alegia, ez dela ofizialtasunaren adiera aintzat hartzen eta izan beharreko ondorio praktiko eta juridikoak aplikatzen. Euskara bigarren mailako hizkuntza bezala tratatzen da, gaztelaniaren beharra du;aldiz gaztelaniak ez du euskararen beharrik, gaztelania hutsean aurkeztutakoa ez baita euskarara itzultzea agintzen, automatikoki ebazten da (itzuli gabe). Hizkuntza bat edo beste hautatzea ez da aukera askea, praktikan euskarak gaztelaniaren beharra du, ume txikiek bezala ezin da bakarrik ibili. Ohikoa izaten da zitazioak, agiriak, inprimakiak gaztelania hutsean egotea edota jasotzea”.

educación

Avances con tropiezos

Una escasa oferta educativa, sobre todo en FP y en la Universidad

“Iruñean urteak daramatzate haur eskolak euskaraz aldarrikatzen. Urtetako lanari esker eta jende andanaren bultzadari esker, iaz Iruñeko Udalak bi eskola gehiagotara zabaldu du euskarazko eskaintza. Hala ere, aldaketa horrek ez zuen bete haur eskoletako euskara eskaria, udalak berak egindako ikerketaren arabera.Nafarroako Gobernuaren babesean dauden ikastetxeetan euskaraz eskaintzen diren zikloak urriak dira. Zoritxarrez, ikasle euskaldun asko bere hizkuntza utzi eta erdarara pasatzen da zikloak (FP) euskaraz eskaintzen ez direlako. Euskaraz dagoen eskaerari erantzun positiboa eman ahal izateko, lehen pauso gisa aurrematrikulazio-inprimakietan “Euskaraz” leihatilatxoa kartzeko eskaera egin zuten sindikatuek Hezkuntza Departamentuaren aurrean. Lanbide Heziketa eta Batxilergoko euskarazko eskaintza Nafarroa osora zabaltzeko eskatu zuten. Nafarroan Magisteritzakoa da Nafarroako Unibertsitate Publikoan osorik euskaraz egin daitekeen ikasketa bakarra 1987az geroztik. Gabezia hori konpontzeko neurriak hartzen hasteko eskaera egin zuten ikasleek;guraso talde batek ere deia egin zion NUPeko errektoreari”.

administración

Oferta insuficiente en general

Mejor en la local, mal en al autonómica y peor aún en la estatal

“Espainiak EAEn duen Gobernu Ordezkaritzak hainbat udalen aurkako helegitea jarri zuen, UEMAra sartu izana salatuz, horrekin udalek dituzten eskumenak gainditzen dituztela argudiatuta. Bestalde, Baztango euskara plana baliogabetu zuen Nafarroako Auzitegi Nagusiak. Sententziaren arabera Euskararen Foru Legea zein administrazio publikoetan euskararen erabilera arautzen duen Dekretua urratzen ditu planak. Batik bat, euskara lehenesteari bidea irekitzen diolako. Testuinguru honetan, 2016 urtean lan deialdi ugari egin dira, batez ere Nafarroan, hutsik dauden lanpostuak bete, edo zerbitzuetan sortzen diren beharrei erantzuteko lan-poltsak osatzeko. Lanpostu gutxi batzuetan salbu, euskaraz jakitea ez da nahietaezkoa izan eta merezimendu modura ere ez da baloratu. Nafarroako Gobernuak berak eman dituen datuen arabera, hezkuntzako lanpostuak kenduta, plantilla organikoko lanpostuen %0,4an soilik eskatzen da euskaraz jakitea. Euskal Autonomia Erkidegoan, Eusko Jaurlaritzako postuen %43k (3.330) ez dute derrigortasun datarik eta langileen %45k oraindik ez dute beren lanpostuari dagokien euskara maila frogatu”, diote.

El Post-it

Kultura, enpresetan eta kiroletan ere, makal. Behatokiaren arabera, euskararen egoera ez doa bereiziki hobera beste hainbat arlotan. Haien artean, hipermerkatuen jarrerak salatzen dute eta Nafarroari begira, kultur mailan ematen diren ikuskizunetan euskararen presentziaren handiagoa eskatzen dute. Kiroletan ere poliki poliki doa eta hobekuntzak beharreozkoak dira.

Herramientas de Contenido