Asteleak igarotzen dituzte ondo lo egin gabe. Hurrengo bideoan pentsatuz altxatzen dira, azkenekoaren iruzkinak errepasatzen oheratzen dira. Egun batzuk argitaratu gabe pasatzen dituztenean, erru-sentsazio lausoa eta geldiezina sentitzen dute, norbaiti huts egingo baliote bezala. Sare sozialak betetzen dituzten YouTuber, streamer eta influencer edo eragin-sortzaileak dira. Eta haien lanak faktura pasatzen ari zaie.
Kolsquare eragin-marketineko kanpainak kudeatzeko plataformaren 2026ko otsaileko datu eguneratuen arabera, Europan, gutxienez, markentzat esanguratsuak diren milioi bat sortzaile aktibo daude. Espainia kontinenteko bosgarren merkatua da: 153.397 sortzailek betetzen dituzte jarduera, garrantzia eta tokiko audientziaren irizpideak –102.575 Instagramen eta 50.822 TikToken–, Italia, Frantzia, Erresuma Batua eta Alemaniaren atzetik.
Eta milaka milioi euro mugitzen dituen arren, sektore honek ez du berariazko lan-erregulaziorik Espainian eta Europan. “Sortzaileen ekonomia ez da araututako industria bat”, aitortzen du Quentin Bordagek, Kolsquareko CEOak. “Sortzaile gehienak ez daude inon erregistratuta. Askok nazioartean jarduten dute”, gogorarazten du.
Arriskuak dituen lanbidea
Eduki-sortzaileak oso gutxi aztertutako lan-kolektiboa dira. Alacanteko Unibertsitateko eta Carlos III.a Osasun Institutuko (ISCIII) ikertzaile-talde batek lanbide horren lan-arriskuei buruzko lehen berrikuspen sistematikoa argitaratu du; 1.500 ikerlan baino gehiago aztertu dituzte, eta horietatik sei bakarrik betetzen zituzten behar adinako zorroztasun-irizpideak. Datu horrek berak zerbait erakusten du: lan gehienek sare sozialek jarraitzaileengan duten eragina aztertu dute, baina apenas aztertu da edukiak sortzen dituztenengan zer eragina duten.
Aztertutako sei ikerlanek hainbat herrialdetako YouTuberrak, Twitch-eko streamerrak, edertasuneko influencerrak eta blogariak barne hartu zituzten. Ondorio nagusia argia da: lanbide horren arrisku nagusiak osasun mentalean du eragina.
Javier Sanz Valero doktoreak, ISCIIIko Laneko Medikuntzako Eskola Nazionaleko Dibulgazio, Ikerketa eta Zerbitzuen Arloko arduradunak, ohartarazi duenez, “sare sozialetako eduki-sortzaile batentzat, bere aktibo nagusia ez da hardware bat, bere gaitasun kognitiboa eta osasuna baizik. Horiek babestea erabaki estrategikoa da, ez luxu bat”.
Erreta eta asebete gabe
Burnouta –akidura fisikoa eta mentala eta norberaren lanarekiko gero eta axolagabekeria handiagoa uztartzen dituen erreta egotearen sentsazio hori– aztertutako sei ikerlanetatik bitan agertzen da.
Horietako batek, Brasilgo YouTuberrekin egindakoak, azaltzen zuen sortutako edukiarekiko asegabetasunak presio-, ondoez- eta pixkanakako neke-ziklo batera eramaten zuela. Besteak YouTubeko edertasun-influencerren kasua aztertzen zuen, eta erru-sentimenduak dokumentatzen zituen erregulartasunez argitaratzen ez zutenean, sormen-blokeoak eta beren plataformak eguneratuta mantentzeko ezintasuna.
Datu berrienek berresten dute agortzea ez dela salbuespena, araua baizik. 2025eko urrian Creators 4 Mental Health-ek argitaratutako eta Ipar Amerikako eduki-sortzaileekin egindako ikerketa batek erakusten du influencerren % 62 erreta dagoela.
Arazoak, gainera, larriagotu egiten dira denborarekin: industrian bost urte baino gehiago daramatzatenen artean, neke-, estres- eta finantza-ezegonkortasun mailak askoz handiagoak dira.
Akidura baino gehiago
Ikerketa iparramerikar horrek berak jasotzen du influencerren % 65ek antsietatea edo depresioa pairatzen duela bere lanbidearekin lotuta. Soilik % 8k diote osasun mental bikaina dutela, eta kopuru hori % 4ra jaisten da sortzaile gisa lanean bost urte baino gehiago daramatzatenen artean. Are gehiago, hamar influencerretik batek aitortzen du bere lanarekin zuzenean lotutako pentsamendu suizidak izan dituela.
ISCIIIren berrikuspenak antzeko ondorioak jasotzen ditu hainbat formatu eta plataformatan. Twitchen oinarritutako lan batek ondorioztatu zuen kidetasun-sentimendu ezak antsietatearen, depresioaren eta loaren nahasmenduen sintomak iragartzen zituela. Blogari gazteekin egindako ikerketa batek elikadura-jokabidearen nahasmenduak aurkitu zituen patologia horiekin lotutako blogak kudeatzen zituztenen artean.
Dena ez da negatiboa. Min kronikoarekin izandako esperientziari buruz idazten zuten blogariekin egindako ikerketa batek kontrako efektua ikusi zuen: argitaratzeak isolamendua murrizten zuen eta karga emozionala arintzen zuen.
‘Like’-engatik antsietatea
Lanbide honetan, zenbakiak ez dira adierazle hutsak: soldata dira. Like-ek, erreprodukzioek eta engagement-ak neurri handi batean baldintzatzen dituzte diru-sarrerak. Influencerren % 69k aitortzen du bere diru-sarrerak aurreikusezinak edo ezegonkorrak direla.
Zenbakiekiko obsesioak kostu pertsonala du: sortzaileen % 65ek onartzen du gehiegi kezkatzen dela bere argitalpenen errendimenduaz. Finantza-ezegonkortasunak, gehiengo bati eragiten dionak, azkenean osasun mentaleko arazoak areagotzen ditu.
Sarerik gabe
Egoera hau bereziki zaila egiten duena falta dena da. Ez dago hitzarmen kolektiborik. Ez dago gaixotasunagatiko bajarik. Ez dago ordu-mugarik. Ez dago lan-eskubiderik.
Espainiak 2024an onartu zuen 444/2024 Errege Dekretua, eduki garrantzitsuko sortzaile gisa onartua izateko baldintzak ezartzen dituena, baina ez du lanaldia arautzen. Europan ez dago, adibidez, streamer baten zuzeneko emanaldien orduak mugatzen dituen araurik.
“Jardunaldi maratoien, etengabeko konexio digitalaren, aurreikusteko zaila den lanaren, sedentarismoaren eta gehiegizko esposizio publikoaren koktelak osasun-arazo larriak eragin ditzake”, ohartarazten du Sanz Valerok.
Arrisku fisikoak
Arriskuak ez dira soilik mentalak. Orduak pantaila baten aurrean, jarrera behartuetan eta besoen zein eskuen mugimendu errepikakorretan emateak ondorio fisikoak ditu: nahasmendu muskulu-eskeletikoak, ikusmen-nekea eta sedentarismo luzearekin lotutako gaitzak.
Ikerketa hasiberria da oraindik. Laginak txikiak dira, eta 15 eta 24 urte bitarteko gazteak –YouTuben eta Twitchen aktiboenak direnak– lan-osasunaren ikuspegitik gutxien ikertu direnen artean daude. Milioika pertsona bizi dira edukia sortzetik, eta zientzia zer egiten ari zaien galdetzen hasi da.
